Bu zamana kadar yalnızca anne sütü ya da devam sütüyle beslenen bebeğinizin ek gıda ile beslenmeye başlaması önemli bir geçiş dönemidir. Sizin için heyecanlı ve belki telaşlı olabilecek bu geçiş döneminde bebeğinizin ek gıdaya ne zaman geçiş yapması gerektiğini ya da hangi yiyecekler ile başlaması gerektiğini düşünüyor olabilirsiniz. Bu konuda hissettiğiniz tüm duyguların son derece doğal ve yaygın olduğunu söyleyebiliriz. Bu yazıda verdiğimiz bilgilere dikkat ederek ve verdiğimiz önerileri uygulayarak ek gıdaya geçiş sürecini kendiniz ve bebeğiniz için kolaylaştırabilirsiniz.
Ek Gıdaya Ne Zaman Başlamak Gerekir?
Bebeğinizi 6. aydan itibaren ek gıda ile tanıştırabilirsiniz. Önceki aylarda bebeğiniz sadece anne sütüyle ya da doktor tarafından gerekli görülmüşse devam sütüyle besleniyordu. Altıncı ay itibariyle bebeğiniz ana gıda olarak anne sütü tüketmeye devam ederken bunun yanı sıra ek gıdalar da tüketebilir.
Bebeğiniz 6. aya kadar sağlıklı gelişimi için ihtiyacı olan tüm besinleri anne sütü ya da devam sütüyle alabilir. Altıncı ay itibariyle bebeğiniz oturma becerisi edinmeye ve katı besinleri tüketebilmesi için gerekli kas, sindirim ve boşaltım sistemine sahip olmaya başlamaktadır. Bu gelişimin sonucu olarak bebeğiniz yiyecekleri ağzına götürmeye başlayabilir, ek gıdaları çiğneyip yutabilir ve sindirip boşaltım yapabilir. Bu nedenle, 6. ay ek gıdaya geçiş için uygun bir dönem olarak görülmektedir.
Ek Gıdaya Hazır Olduğunu Nasıl Anlarım?
Ek gıdaya geçiş için 6. ay uygun bir dönem olarak görülse de her bebeğin gelişimi biricik olduğu için bebeğinizin gelişimini takip etmeniz ve buna göre ek gıdaya geçişe karar vermeniz uygun olacaktır.
Bebeğinizin ek gıdaya hazır olduğunu anlamak için şu işaretleri takip edebilirsiniz;
– 6. ayını doldurduysa ve herhangi bir sağlık veya gelişim sorunu yaşamıyorsa,
– Başını dik tutabiliyorsa,
– Destekli ya da desteksiz oturabiliyorsa,
– El-göz koordinasyonu kurabiliyorsa,
– Siz yemeğinizi yerken yediğiniz yemeğe, kullandığınız çatala veya kaşığa ilgi gösteriyorsa,
– Yemek gördüğünde ağzını hareket ettiriyorsa,
– Kaşıkla beslerken diliyle geri itmiyorsa,
– Besin verdiğinizde çenesini ve dilini hareket ettiriyorsa,
– Anne sütü veya devam sütü almasına rağmen hala aç olduğunu belli ediyorsa
Bebeğiniz bu işaretleri gösteriyorsa ek gıda ile beslenmek için hazır olduğunu düşünebilirsiniz.
Bebeğimi Ek Gıdaya Nasıl Alıştırabilirim?
- Bebeğinize vereceğiniz katı gıdalar anne sütüne ek gıdalar olarak görülmektedir. Dolayısıyla ilk 1 yıl boyunca bebeğinizin temel gıdası anne sütü veya doktorunuz uygun gördüyse devam sütüdür. Ek gıdayı vermeye başlarken anne sütünü ihmal etmemeniz uygun olacaktır.
- Ek gıdaya geçiş için sizin ve bebeğinizin stresli olmadığı bir dönemi seçerek daha rahat bir başlangıç yapabilirsiniz. Sizin enerjik olduğunuz, bebeğinizin ise sağlıklı, uykusunu almış, keyfinin yerinde olduğu ve çok aç olmadığı bir zamanı seçebilirsiniz.
- Siz yemek masasında yemeğinizi yerken bebeğinizi de mama sandalyesine oturtarak alıştırmaya başlayabilirsiniz. Mama sandalyesinde oturmak istemezse bebeğinizi ilk zamanlarda kucağınızda da tutabilirsiniz. Zamanla mama sandalyesine geçişini teşvik edebilirsiniz.
- Bebeğinizi mama sandalyesine oturtmadan önce sandalyenin altına bir örtü serebilirsiniz. Bu şekilde yemekten sonra etrafı temizlemek çok daha kolay olacaktır.
- Bebeğinizi mama sandalyesine oturtun, siz de yanına göz teması kuracak şekilde oturun.
- Vereceğiniz gıdaların bir kısmını bebeğinizin masasına koyabilir ve bebeğinizi kendi başına yemesi için destekleyebilirsiniz. Bebeğinizin kendi kendini beslemesi henüz tam anlamıyla mümkün olmasa da sizin de desteğinizle basit şekilde beslenme davranışları geliştirebilir. Örneğin, önündeki püreye elini daldırıp sonra elini ağzına götürerek yiyebilir.
- Ek gıdaya geçişin ilk aşamalarında gıdaları çay kaşığı ile vermeyi deneyebilirsiniz. 1 ya da 2 çay kaşığı ile besinleri vermeye başlayabilirsiniz. Zamanla bebeğinizin istek ve ihtiyaçlarını göz önünde bulundurarak bu miktarları artırabilirsiniz. Eğer bebeğiniz kaşığı ittirerek yemeyi reddediyorsa parmağınızla vermeyi deneyebilirsiniz.
- Bebeğinizi beslerken onun isteklerine ihtiyaç duymanız önemlidir. Eğer bir besini reddediyorsa bebeğinizi zorlamayın. Aradan birkaç gün geçtikten sonra tekrar deneyebilirsiniz.
- Bebeğinizin bazı yiyecekleri kendi kendine yemesi önemli olsa da boğulma gibi güvenlik ve sağlık sorunlarını göz önünde bulundurun ve bebeğinizi yemek sırasında tek başına bırakmayın.
- Ek gıdaya başlanması ile dikkat edilmesi gereken bir konu ise besin alerjisidir. Bal, inek sütü, çilek, patlıcan, kivi gibi besinler alerji yapabilmektedir. Bu besinlerin ilk 1 yıl boyunca tüketilmemesi tavsiye edilmektedir. Sizin ya da ailenizin besin alerjisi varsa çocuğunuzu bu gıdalar ile beslemekte temkinli olmanız ve çocuk doktorunuza danışmanız önemlidir. Ek gıdaları tek tek ve az miktarda vermeniz bebeğinizin alerjisi olup olmadığını anlamanıza yardımcı olacaktır. Alerjik reaksiyon durumunda doktorunuza danışmanız gerekmektedir.
Bebeğime Hangi Yiyecekleri Verebilirim?
Ek gıdalara yulaf gibi tahıllar, yoğurt, sebze ve meyve püreleri ile başlayabilirsiniz. Bu gıdaların hangisi ile başlayacağınız konusunda keskin doğru ya da yanlışlar olmasa da ilk olarak meyve püresi ile başlayan bebeklerin sonradan sebze yemek istemediği görülebilmektedir. Bu nedenle, ek gıdaya geçiş yaptığınız dönemde ilk olarak meyve yerine tahıl, yoğurt ya da sebze gibi gıdaları tercih edebilirsiniz.
Sebze ile başlamayı düşünüyorsanız mevsim sebzelerini tercih edebilir, kolayca püre haline getirebileceğiniz sebzeleri seçebilirsiniz. Seçtiğiniz sebzeyi önce tek başına verip zamanla diğer sebzelerle karıştırarak püre yapabilirsiniz.
Bebeğim Ne Zaman Kendi Kendine Yiyebilir?
Ek gıdaya geçişin ilk aşamalarında bebeğiniz yoğurt, püre gibi gıdalara parmağını daldırıp ağzına götürerek kendi başına yemenin ilk adımlarını atabilir.
Bebeğiniz ince motor olarak adlandırdığımız el ve parmak kaslarının gelişimi ile yiyecekleri kendi parmaklarıyla ya da elleriyle tutup yiyebilmeye başlayacaktır. Bebeğinizin bu beceriye sahip olduğunu anlamak için işaret ve baş parmaklarını kullanarak nesneleri tutmaya başlayıp başlamadığına dikkat edebilirsiniz. Yaklaşık 8 aylıkken bebeğinizin bu beceriyi geliştirmesini bekleyebilirsiniz.
Parmakları ile nesneleri tutmaya başlayan bebeğinizin yemek masasına küçük boyutlarda katı gıdalar koyabilirsiniz. Meyve ve sebzeler, ekmek, makarna, mücver gibi yiyecekleri tercih edebilirsiniz.
Bebeğinizin boğazına kaçabilecek kuruyemiş, sert meyve ve sebze, abur cubur gibi yiyeceklerden kaçınmanız onun sağlığı için önemlidir.
Yararlanılan Kaynaklar
Çınar, Elif Pınar. Bebekler Ne İster. İstanbul: Koridor Yayıncılık, 2021.
www.cdc.gov/nutrition/infantandtoddlernutrition/foods-and-drinks/when-to-introduce-solid-foods.html
Çocuğunuzun gelişimini takip etmek ve gelişimi destekleyici daha fazla öneriye ulaşmak ister misiniz? Hemen Kidzi Online Gelişim Değerlendirmesi randevunuzu alın, çocuğunuzun gelişim yolculuğunu destekleyin.
Cansu Gökbalkan
Uzman Gelişim Psikoloğu
